सामग्री पर जाएँ

ब्राचा फुल्ड

मैथिली विकिपिडियासँ, एक मुक्त विश्वकोश
ब्राचा फुल्ड
ברכה פולד
पल्माख सैन्य प्रशिक्षणक दौरान ब्राचा फुल्ड
जन्म
बारबरा फुल्ड (Barbara Fuld)

२६ दिसंबर १९२७
बर्लिन, जर्मनी
मृत्यु२६ मार्च १९४६ (आयु १८ वर्ष)
तेल अवीव, अनिवार्य फिलिस्तीन
राष्ट्रियताजर्मन, यहूदी
व्यवसायसैन्य कमांडर (पल्माख)
प्रसिद्धि कारणब्रिटिश सेनाक विरुद्ध संघर्षमे मारल गेल पहिल महिला पल्माख लड़ाकू

ब्राचा फुल्ड (अंग्रेज़ी: Bracha Fuld; हिब्रू: ברכה פולד; २६ दिसंबर १९२७ – २६ मार्च १९४६) एकटा यहूदी प्रतिरोध लड़ाकू छलीह। ओ ब्रिटिश अनिवार्य फिलिस्तीनक (Mandatory Palestine) कालमे यहूदी भूमिगत सैन्य संगठन 'पल्माख' (Palmach) मे एकटा दस्ताक कमांडरक रूपमे काज कएलनि। ओ ब्रिटिश सेनाक सँग भेल एकटा सीधा सैन्य संघर्षमे अपन प्राणक आहुति देनिहार पहिल महिला पल्माख लड़ाकू छलीह। हुनक जीवन आ मृत्यु यहूदी आप्रवासन (Immigration) संघर्षक इतिहासमे एकटा अत्यंत महत्वपूर्ण घटना मानल जाइत अछि।[]

प्रारंभिक जीवन आ जर्मनीसँ पलायन

[सम्पादन करी]

ब्राचा फुल्डक जन्म २६ दिसंबर १९२७ केँ बर्लिन, जर्मनीमे भेल छलनि। जन्मक समये हुनक नाम बारबरा फुल्ड छल। हुनक परिवार आर्थिक रूपसँ अत्यंत संपन्न छल। हुनक पिता, लोथर फुल्ड, प्रथम विश्व युद्धक कालमे जर्मन सेनामे अपन सेवा देने छलाह। मुदा, १९३० कऽ दशकमे जर्मनीमे नाज़ी शासनक उदय भेलाक बाद, यहूदी लोकनिक विरुद्ध राज्य-प्रायोजित भेदभाव आ क्रूर हिंसा प्रारंभ भऽ गेल।

नवंबर १९३८ मे भेल 'क्रिस्टलनाख्ट' (Kristallnacht - ब्रोकन ग्लासक राति) नामक हिंसक घटनाक समये, संपूर्ण जर्मनीमे यहूदी लोकनिक संपत्तियकें विशेष रूपसँ निशाना बनाओल गेल। एहि खौफनाक घटनामे लोथर फुल्डक व्यापार पूर्ण रूपसँ नष्ट भऽ गेल। एहि भयानक आघातक अवसादमे आबि कऽ ओ आत्महत्या कऽ लेलनि। एहि हृदयविदारक त्रासदीक बाद, १९३९ मे बारबरा आ हुनक माता नाज़ी जर्मनीसँ भागि कऽ अनिवार्य फिलिस्तीन (जे वर्तमानमे इज़राइल अछि) आबि गेलीह। फिलिस्तीन पहुँचलाक बाद, बारबरा अपन नाम हिब्रू भाषाक अनुरूप बदलि कऽ 'ब्राचा' कऽ लेलनि। हुनक परिवारक कतेको आन सदस्य जर्मनीमे हि रहि गेल छलाह, जे सब बादमे होलोकॉस्ट (Holocaust) कऽ क्रूर शिकार भेलाह।

पल्माखमे शामिल होनाय आ सैन्य भूमिका

[सम्पादन करी]

फिलिस्तीनमे बसलाक बाद, ब्राचा स्थानीय यहूदी सामुदायिक काज आ युवा आंदोलनसभमे सक्रिय रूपसँ भाग लेबऽ लगलीह। एहि समयक दौरान, ब्रिटिश सरकार '१९३९ कऽ श्वेत पत्र' (White Paper of 1939) जारी कएने छल, जे फिलिस्तीनमे यहूदी आप्रवासनकेँ गंभीर रूपसँ सीमित कऽ देने छल। एहि कठोर नीतिक कारण होलोकॉस्टसँ बचि कऽ भागि रहल असहाय यहूदी शरणार्थी लोकनिक लेल फिलिस्तीनमे प्रवेश करब पूर्णतः अवैध भऽ गेल छल। एहि नीतिक विरोधमे, 'हगानाह' (Haganah) नामक यहूदी अर्धसैनिक संगठन युरोपसँ शरणार्थी लोकनिकेँ गुप्त रूपसँ फिलिस्तीन आनबाक लेल 'अलिया बेट' (Aliyah Bet) नामक एकटा अवैध आप्रवासन अभियान शुरू कएलक।

एहन चुनौतीपूर्ण परिस्थितिक बीच, मात्र १६ वर्षक आयुमे ब्राचा फुल्ड हगानाहक सशस्त्र इकाई 'पल्माख' (Palmach) मे शामिल भऽ गेलीह। पल्माखमे ओ सैन्य रणनीति, विभिन्न हथियारक उपयोग आ नेतृत्व क्षमताक गहन प्रशिक्षण प्राप्त कएलनि। अपन असाधारण क्षमता आ समर्पणक कारण, १८ वर्षक आयु धरि पहुँचैत-पहुँचैत हुनका एकटा दस्ताक कमांडर (Squad Commander) नियुक्त कऽ देल गेल। हुनका मुख्य रूपसँ सैन्य टुकड़ीसभक नेतृत्व आ अत्यंत गुप्त अभियानक महत्त्वपूर्ण ज़िम्मेदारी सौंपाल गेल छलनि। पल्माखमे महिला लड़ाकूक रूपमे हुनक ई प्रगति तत्कालीन समाजक लेल एकटा पैघ प्रेरणा छल।[]

'विंगेट नाइट' अभियान आ संघर्ष

[सम्पादन करी]

मार्च १९४६ मे, 'ओर्डे विंगेट' (Orde Wingate) नामक एकटा गुप्त जहाज इटलीसँ होलोकॉस्टक पीड़ित यहूदी शरणार्थी लोकनिकेँ लऽ कऽ तेल अवीवक तट दिस आबि रहल छल। ब्रिटिश खुफिया एजेंसीसभकेँ एहि जहाजक आगमनक पूर्व जानकारी मिलि गेल छल आ ओ सब शरणार्थी लोकनिकेँ तट पर उतरबासँ रोकबाक लेल भारी पुलिस आ सैन्य बल तैनात कऽ देने छल।[]

२४ मार्च १९४६ कऽ राति (जकरा ऐतिहासिक रूपसँ 'विंगेट नाइट' कहल जाइत अछि), पल्माख एहि शरणार्थी लोकनिकेँ सुरक्षित रूपसँ तट पर उतारबाक लेल एकटा अत्यंत साहसिक सशस्त्र अभियानक योजना बनेलक। ब्राचा फुल्डकेँ एहि महत्वपूर्ण अभियानमे एकटा सैन्य दस्ताक कमांडर बनाओल गेल। हुनक दस्ताक मुख्य उद्देश्य तेल अवीवक लग सरोना (Sarona) नामक स्थान पर ब्रिटिश बलकेँ बझा कऽ राखब आ हुनका लोकनिकेँ तट दिस बढ़बासँ रोकब छल, जाहिसँ शरणार्थी सुरक्षित उतरि सकैत। एहि अभियानक दौरान, फुल्डक दस्ताक सामना अत्याधुनिक हथियारसँ लैस ब्रिटिश बख्तरबंद वाहनसभ (Armored vehicles) सँ भेल, जकर बाद दुनू पक्षक मध्य भारी आ जानलेवा गोलीबारी प्रारंभ भऽ गेल।

मृत्यु आ परिणाम

[सम्पादन करी]

सरोनामे भेल एहि भीषण गोलाबारीक दौरान, अपन दस्ताक नेतृत्व करैत ब्राचा फुल्ड गंभीर रूपसँ आहत भऽ गेलीह। ब्रिटिश सैनिकसभ हुनका अपन हिरासतमे लऽ लेलक आ पूछताछक लेल अस्पताल लऽ गेल। ओतय उपस्थित प्रत्यक्षदर्शी आ ऐतिहासिक रिपोर्टक अनुसार, अत्यंत गंभीर रूपसँ आहत हेबाक बादो ओ अदम्य साहसक परिचय देलनि आ ब्रिटिश अधिकारी लोकनिकेँ अपन संगठन वा कोनो सैन्य जानकारी देबासँ स्पष्ट अस्वीकार कऽ देलनि। अंततः २६ मार्च १९४६ केँ, मात्र १८ वर्षक अल्पायुमे हुनक निधन भऽ गेलनि।[]

ब्राचा फुल्डक मृत्यु तत्कालीन यहूदी समुदायमे एकटा व्यापक आ भावुक प्रतिक्रिया उत्पन्न कएलक। ओ ब्रिटिश सेनाक विरुद्ध संघर्षमे अपन प्राणक आहुति देनिहार पहिल महिला लड़ाकू छलीह, एहि कारणसँ हुनका संपूर्ण यहूदी प्रतिरोध आ अदम्य साहसक प्रतीकक रूपमे चिह्नित कएल गेल।

हुनक अद्भुत साहस आ बलिदानक सम्मानमे तेल अवीव शहरक एकटा प्रमुख सड़कक नाम बदलि कऽ 'ब्राचा फुल्ड स्ट्रीट' (Bracha Fuld Street) राखल गेल। एकर अतिरिक्त, युरोपीय यहूदी शरणार्थी लोकनिकेँ गुप्त रूपसँ फिलिस्तीन आनिहार एकटा आन जहाजक नाम सेहो हुनक नाम पर 'एसएस ब्राचा फुल्ड' (SS Bracha Fuld) राखल गेल छल। जद्यपि एहि जहाजकेँ बादमे ब्रिटिश नौसेना द्वारा रोकि लेल गेल छल, मुदा ई घटना यहूदी आप्रवासनक वृहद संघर्षमे हुनक नाम आ हुनक बलिदानक निरंतर प्रासंगिकताकेँ स्पष्ट रूपसँ दर्शाबैत अछि।[]

  1. "Palmah", Jewish Women's Archive (अङ्ग्रेजीमे), अन्तिम पहुँच २०२६-०३-२०
  2. Cook, Bernard A. (2006). Women and war : a historical encyclopedia from antiquity to the present. 1. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO. प॰ 211. आइएसबिएन 1851097708. OCLC 70680524.
  3. Mann, Nir (२०११-०३-२७), "Wingate Night, Revisited", Haaretz, अन्तिम पहुँच २०१७-११-२५
  4. "נזכור את כולם", www.izkor.mod.gov.il, मूलसँ २०११-०७-२१ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२६-०३-२० |dead-url= प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता)
  5. "Fuld, Bracha", Honor Israel's Fallen (en-USमे), अन्तिम पहुँच २०२६-०३-२०

बाहरी कड़ियाँ

[सम्पादन करी]