होमा दाराबी
होमा दाराबी | |
|---|---|
هما دارابی | |
होमा दाराबी | |
| जन्म | जनवरी १९४० |
| मृत्यु | फरबरी २२, १९९४ (५४ वर्ष) तेहरान, ईरान |
| राष्ट्रियता | ईरानी |
| शिक्षा | चिकित्सा (एमडी) |
| व्यवसाय | बाल रोग विशेषज्ञ, शिक्षाविद |
| प्रसिद्धि कारण | ईरान मे अनिवार्य हिजाब कानूनक विरोध मे आत्मदाह |
होमा दाराबी (जनवरी १९४० – २२ फरवरी १९९४) एकटा ईरानी बाल रोग विशेषज्ञ, शिक्षाविद आ राजनीतिक कार्यकर्ता छलीह। हुनका मुख्य रूप सँ १९९४ ई. मे ईरानक अनिवार्य हिजाब कानूनक विरोध मे कएल गेल आत्मदाहक हेतु जानल जाइत अछि। चिकित्साक क्षेत्र मे काज करबाक संगे-संगे, ओ ईरानी राजनीतिक व्यवस्था मे महिला सभक अधिकारक विषय पर सक्रिय रहलीह। ओ अपन जीवनक एकटा पैघ हिस्सा तेहरान विश्वविद्यालय मे अध्यापन आ चिकित्सा अभ्यास मे बितौलन्हि, मुदा परवर्ती काल मे राजनीतिक कारण सँ हुनका अपन अकादमिक पद छोड़य पड़लन्हि।[१]
प्रारम्भिक जीवन आ शिक्षा
[सम्पादन करी]होमा दाराबीक जन्म जनवरी १९४० मे ईरानक राजधानी तेहरान मे भेल छल। हुनक प्रारम्भिक शिक्षा तेहरानक स्थानीय विद्यालय सभ मे सम्पन्न भेल। विद्यालयी शिक्षा पूर्ण करबाक उपरान्त, ओ चिकित्सा क्षेत्र केँ अपन करियरक रूप मे चुनलन्हि। १९५९ ई. मे ओ तेहरान विश्वविद्यालयक चिकित्सा विद्यालय मे प्रवेश लेलन्हि आ ओतय सँ चिकित्सा (एमडी) केर उपाधि प्राप्त केलन्हि।[२]
अपन प्रारम्भिक चिकित्सा शिक्षा पूर्ण करबाक पश्चात, दाराबी आगाँक अध्ययनक हेतु संयुक्त राज्य अमेरिका चलि गेलीह। अमेरिका मे रहबाक अवधि मे ओ बाल रोग (पीडियाट्रिक्स) आ बाल मनोरोगक क्षेत्र मे विशेषज्ञता प्राप्त केलन्हि। ओ ओतय मेडिकल लाइसेन्स प्राप्त केलन्हि आ किछु समय धरि चिकित्सा अभ्यास करैत अनुभव प्राप्त केलन्हि। एकर पश्चात ओ वापस ईरान घुरबाक निर्णय लेलन्हि जाहि सँ ओ अपन देशक लोक केँ चिकित्सा सेवा उपलब्ध करा सकथि।[२]
चिकित्सा करियर आ अकादमिक काज
[सम्पादन करी]अमेरिका सँ ईरान घुरबाक पश्चात, दाराबी एकटा बाल रोग विशेषज्ञक रूप मे अपन पेशेवर चिकित्सा करियर प्रारम्भ केलन्हि। तकर पश्चात हुनका तेहरान विश्वविद्यालय मे प्रोफेसरक पद पर नियुक्त कएल गेल। अपन अकादमिक करियरक अवधि मे, ओ चिकित्साक छात्र सभ केँ पढेबाक काज केलन्हि आ कतेको नैदानिक शोध काज सभ मे सेहो हिस्सा लेलन्हि।[३]
विश्वविद्यालय मे अध्यापनक अतिरिक्त, ओ तेहरान आ ओकर आस-पासक क्षेत्र सभ मे बाल रोग विशेषज्ञक रूप मे अपन चिकित्सा सेवा निरन्तर जारी रखलन्हि। ओ विशेष रूप सँ बच्चा सभक स्वास्थ्य आ चिकित्सा देखभाल पर अपन ध्यान केन्द्रित केलन्हि। एकटा प्रोफेसर आ चिकित्सकक रूप मे ओ कतेको वर्ष धरि काज केलन्हि आ अकादमिक क्षेत्र मे अपन पहिचान बनौलन्हि।[२]
राजनीतिक सक्रियता आ बर्खास्तगी
[सम्पादन करी]चिकित्सा पेशाक संगे दाराबी राजनीतिक गतिविधि सभ मे सेहो सक्रिय रूप सँ सम्मिलित छलीह। ओ 'नेशन पार्टी ऑफ ईरान' (Nation Party of Iran) नामक दलक सदस्या छलीह। ई एकटा धर्मनिरपेक्ष आ राष्ट्रवादी राजनीतिक दल छल, जकर विचारधारा ईरानी समाज मे नागरिक अधिकार सभ केँ बढ़ावा देबा पर आधारित छल।[४]
१९७९ ई. केर ईरानी इस्लामी क्रान्तिक पश्चात देशक शासन व्यवस्था मे भारी बदलाव आयल। नव सरकार समाजक विभिन्न वर्ग सभ, विशेषकर महिला सभक हेतु नव नियम लागू केलक। एहि नियम सभक अन्तर्गत महिला सभक हेतु सार्वजनिक स्थान सभ पर इस्लामी ड्रेस कोड (हिजाब) पहिरब अनिवार्य कऽ देल गेल। दाराबी एहि नियम सभक वैचारिक स्तर पर कड़ा विरोध केलन्हि। हुनक तर्क छल जे महिला सभ केँ अपन परिधान (पहिरन) चयन करबाक स्वतन्त्रता हेबाक चाही।[५]
विश्वविद्यालय परिसर मे अनिवार्य हिजाबक पालन नहि करबाक आ अपन राजनीतिक विचार सभक कारणेँ हुनक विश्वविद्यालय प्रशासन आ सरकारी अधिकारी सभक संगे टकराव भेल। सरकारक नीति सभक सार्वजनिक रूप सँ विरोध करबाक परिणामस्वरूप, वर्ष १९९० मे ईरानी अधिकारी सभ हुनका तेहरान विश्वविद्यालयक प्रोफेसर पद सँ आधिकारिक रूप सँ बर्खास्त कऽ देलक।[५]
आत्मदाहक घटना आ निधन
[सम्पादन करी]अकादमिक पद सँ हटाओल जेबाक पश्चात दाराबीक सार्वजनिक जीवन सीमित भऽ गेल। ईरान मे महिला सभक स्थिति आ अनिवार्य हिजाब कानून सभक विरुद्ध अपन विरोध दर्ज करयबाक हेतु ओ सार्वजनिक रूप सँ आत्मदाह केर मार्ग चुनलन्हि।[६]
२१ फरवरी १९९४ केँ, होमा दाराबी तेहरानक तजरीश चौक (Tajrish Square) पर पहुँचलीह। प्राप्त रिपोर्ट सभक अनुसार, ओ ओतय अपन हिजाब उतारि देलन्हि। एकर पश्चात, अनिवार्य हिजाब कानून सभ आ महिला सभ सँ सम्बन्धित सरकारी नीति सभक विरोध मे ओ स्वयं पर पेट्रोल छीटि कऽ आगि लगा लेलन्हि।[६]
एहि घटना मे ओ गम्भीर रूप सँ जलि गेलीह। हुनका तत्काल तेहरानक एकटा अस्पताल मे भर्ती कराओल गेल, मुदा हुनक शरीरक एकटा पैघ हिस्सा जलि चुकल छल। घटनाक अगिला दिन, २२ फरवरी १९९४ केँ अस्पताल मे इलाजक अवधि मे हुनक निधन भऽ गेलन्हि।[७]
हुनक मृत्युक ई घटना अन्तरराष्ट्रीय मानवाधिकार सङ्गठन सभ आ समाचार माध्यम सभक ध्यान ईरान मे महिला सभक स्थितिक दिस आकर्षित केलक। परवर्ती काल मे हुनक बहिन परवीन दाराबी होमाक जीवन आ ईरान मे महिला सभक स्थिति पर आधारित 'रेज अगेंस्ट द वील' (Rage Against the Veil) नामक एकटा पुस्तक लिखलन्हि, जाहि सँ एहि घटना केँ वैश्विक स्तर पर पहिचान भेटल।[२]
संदर्भ
[सम्पादन करी]- ↑ "Double trouble as school ponders lab results", The Independent (अङ्ग्रेजीमे), १९९४-०२-२४, अन्तिम पहुँच २०२६-०३-१८।
- 1 2 3 4 Darabi, Parvin (1999). Rage against the veil : the courageous life and death of an Islamic dissident. Internet Archive. Amherst, N.Y. : Prometheus Books. आइएसबिएन 978-1-57392-682-9. http://archive.org/details/rageagainstveilc0000dara.
- ↑ "Influential Iranian Women: Homa Darabi (1940-1994)", IranWire, १४ सितम्बर २०२३, मूलसँ ३ अक्टुबर २०२३ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १८ मार्च २०२६।
- ↑ Button, John (1995). The radicalism handbook: radical activists, groups, and movements of the twentieth century. Santa Barbara, Calif: ABC-CLIO. आइएसबिएन 978-0-87436-838-3. https://openlibrary.org/books/OL783215M.
- 1 2 Afshar, Haleh, सं (1998) (enमे). Women and Empowerment. London: Palgrave Macmillan UK. doi:10.1007/978-1-349-26265-6. आइएसबिएन 978-0-333-71974-9. http://link.springer.com/10.1007/978-1-349-26265-6.
- 1 2 Wiles, Ellen, "Headscarves, Human Rights, and Harmonious Multicultural Society: Implications of the French Ban for Interpretations of Equality", Law & Society Review (अङ्ग्रेजीमे) 41 (3): 699–736, आइएसएसएन 0023-9216, डिओआई:10.1111/j.1540-5893.2007.00318.x।
- ↑ Bouzari, Rahman; Fathollah-Nejad, Ali (२०२२-०९-२६), "In Hijab Protests, Iranians Reveal Their Oppressive Rulers", New Lines Magazine (अङ्ग्रेजीमे), अन्तिम पहुँच २०२६-०३-१८।
बाहरी कड़ी सभ
[सम्पादन करी]