सामग्री पर जाएँ

थाइपुसम

मैथिली विकिपिडियासँ, एक मुक्त विश्वकोश
थाइपुसम
தைப்பூசம்
थाइपुसम 
 தைப்பூசம்
मलेशिया के थाईपुसम के दौरान देवता के एक विधान मुरुगन
समुदायहिन्दू दक्षिण भारत, श्रीलंका, सिंगापुर, मलेशिया, इंडोनेशिया, ऑस्ट्रेलिया, केन्या, रूस, मॉरिशस, फिजी
प्रकारहिन्दु
महत्वCommemoration of Murugan's victory over Surapadman and his brothers.
तिथिपहिल पूर्णिमा जे थाई महीना मे पड़ैत अछि।
२०२४ मे25 जनवरी गुरुवार
२०२५ मेdate missing (please add)

आकृति:More citations needed


थाईपुसम या थाईपूसम ([Thaipusam] Error: {{Lang-xx}}: transliteration of latn script (help)) एक तमिल हिन्दू पर्व है जो के [[अमावास्या|पूर्णिमा] को मनाया जाता है थाई (जनवरी/फरवरी) केरऽ तमिल महीना, जे आमतौर पर पुष्य तारा के साथ मेल खाबै छै, जेकरा [[तमिल भाषा|तमिल] म॑ पुसम के नाम स॑ जानलऽ जाय छै ।

ई पर्व देवी पार्वती केरऽ पुत्र, मुरुगन (कार्टिकेय) क॑ वेल (एक दिव्य भाला) केरऽ अर्पण करै के किंवदंती के याद करै छै ताकि वू [[असुर] [ [Śūrapadmā|Surapadman]] एवं उनके भाइ। ईहो सामान्यतः मानल जाइत अछि जे थाइपुसम मुरुगनक जन्मदिन थिक ; यद्यपि किछु अन्य स्रोत सँ पता चलैत अछि जे वैकासी विसाकम केर तिथि जे वैकासी मास (मई/जून) पर पड़ैत अछि, मुरुगनक जन्मदिन थिक /murugan.org/research/duraiswamy-vaikasi-visakam.htm |access-date= ६ जनवरी २०११ |publisher=Murugan.org}}</ref>

थाइपुसम मुख्य रूप स॑ वू देशऽ म॑ देखलऽ जाय छै, जहां तमिल समुदाय केरऽ महत्वपूर्ण उपस्थिति छै जेना कि भारत, मलेशिया,[] मॉरिशस,[] दक्षिण अफ्रीका, फिजी, संयुक्त राज्य अमेरिका, पुनर्मिलन, इंडोनेशिया, थाईलैंड, म्यांमार, त्रिनिदाद आ टोबैगो , गुयाना, सूरीनाम, जमैका और अन्य भागों के [[कैरेबियन]

विश्व मे बहुत रास देश अछि जेना मलेशिया आ [[मॉरिशस] । भारत में एकर राज्य अवकाश [[तमिलनाडु] में। मलेशिया केरऽ कुछ राज्यऽ म॑ आरू मॉरिशस केरऽ राष्ट्रऽ म॑ ई सरकारी आरू बैंकऽ के छुट्टी भी होय छै ।


व्युत्पत्ति विज्ञान

[सम्पादन करी]

थाईपुसम नाम थाई के तमिल महीना के नाम के पोर्टमैंट्यू छै, आरू तारक के नाम, पुसम, के तमिल प्रतिपादन के संस्कृत पुष्य। ई विशेष सितारा महोत्सव के दौरान अपन उच्चतम बिंदु पर रहैत अछि । तारा के नाम मलयालम में पूयाम अनुवादित अछि |

किंवदंती

[सम्पादन करी]

काण्ड पुराण के अनुसार,[][][]

मुरुगन योग अनुशासन आ तप सँ जुड़ल देवता छथि, आ हुनकर अनुयायी द्वारा हुनका पूजन करय बला सभ केँ [[मोक्ष|मुक्ति] (आध्यात्मिक मुक्ति) अर्पित करबा मे सक्षम मानल जाइत छनि |[]

  1. "मलेशिया : AllMalaysia.info", मूलसँ २०१७-०३-२३ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ६ जनवरी २०११ |dead-url= प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता)
  2. [http: . //www.tourism-mauritius.mu/discover/festivals .html "मॉरिशस महोत्सव, सांस्कृतिक आयोजन एवं सार्वजनिक अवकाश"], मॉरिशस पर्यटन प्राधिकरण, अन्तिम पहुँच २८ जनवरी २०१२ |archive- url= प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता)[permanent dead link]< /ref> के साथ-साथ अन्य स्थानों जहाँ जातीय तमिल स्थानीय भारतीय प्रवासी आबादी के हिस्सा के रूप म॑ निवास करै छै जेना कि कनाडा, [[सिंगापुर] ],<ref>/festivals-events-singapore/cultural-festivals/thaipusam/ सिंगापुर मे थाइपुसम.
  3. Dalal, Roshen (2014-04-18) (enमे). +मुरुगन+सुरपदमन&pg=PT1190 हिन्दू धर्म: एक वर्णमाला मार्गदर्शिका. पेंगुइन यूके. pp. 1190. आइएसबिएन 978-81-8475-277-9. https://books.google.com/books?id=zrk0AwAAQBAJ&dq=काण्ड+पुराणम +मुरुगन+सुरपदमन&pg=PT1190.< /ref> स्कंद पुराण के तमिल पुनरावृत्ति, तीन असुर (आकाशीय जीवों की एक जाति) नाम Surapadman, Tarakasuran, सिंगामुखन शिव के प्रायश्चित करने के लिये तप किया | देवता हुनका लोकनि केँ त्रिलोक पर विजय प्राप्त करबाक क्षमताक संग-संग अमरत्व सहित विभिन्न वरदान प्रदान केलनि | तत्पश्चात तीनू भाइ लोकनि देव के नाम सँ प्रसिद्ध आकाशीय देवता पर अत्याचार केलनि आ अपन-अपन क्षेत्र मे अन्याय आ अत्याचार के शासन शुरू केलनि | जखन देवता लोकनि शिव सँ सहायताक गुहार लगौलनि तखन ओ पाँच अतिरिक्त सिर प्रकट केलनि, आ ओहि मे सँ प्रत्येक सँ एकटा दिव्य चिंगारी निकलल | प्रत्येक चिंगारी एकटा बच्चा लड़का के रूप में विकसित भेल, जेकरा कृर्तिक (प्लेयड्स के व्यक्तिकरण) के नाम स जानल जाय वाला कुमारि सब द्वारा पोसल गेल छल | पार्वती द्वारा गला लगा लेलक तखन छह लड़का एक मे विलीन भ' गेल, आ छह माथक मुरुगनक जन्म भेल। पार्वती हुनका एकटा दिव्य भाला प्रदान केलनि, जे vel के नाम सँ जानल जाइत छल | वीरबाहु, हुनक प्रधान सेनापति, पूर्व के आठ भाई के संग संग देवता के बल के संग देवता असुर भाइ सब पर युद्ध केलनि | संघर्ष केरऽ अंतिम चरण म॑ मुरुगन न॑ सुरपदमान स॑ लड़लकै, जे देवता स॑ लड़ै लेली अपनऽ जादुई कला के प्रयोग करलकै । मुरुगन अपन दिव्य भालासँ असुरकेँ दू भागमे बाँटि देलक। अमरत्व भेटलाक बाद असुरक दू आधा भाग आमक गाछ मे परिणत भ' गेल आ पृथ्वी पर भारी पड़बाक इरादा सँ समुद्र दिस पाछू हटि गेल । देवता जखन गाछ के द्विभाजित केलक त असुर मोर आ मुर्गा मे बदलि गेल | मुरुगन न॑ मोर क॑ अपनऽ माउंट के रूप म॑ अपनाबै के फैसला करलकै, आरू मुर्गा क॑ अपनऽ झंडा के रूप म॑ लेबै के फैसला करलकै ।<ref>Belle, Carl Vadivella. मलेशिया में थाईपुसम. फ्लिपसाइड डिजिटल कंटेंट कंपनी इंक. आइएसबिएन 978- 981-4786-66-9. https://books.google.com/books?id=kB1qDwAAQBAJ&dq=thaipusam+Surapadman&pg=PT189.
  4. आकृति:उद्धरण पुस्तक
  5. आकृति:उद्धरण पुस्तक
  6. केशवपानी (2003-08-01). पूर्वी एशिया में उभरते भारत एवं भारतीय समुदाय. फ्लिपसाइड डिजिटल कंटेंट कंपनी इंक. आइएसबिएन 978-981-4517-60-7. https://books.google.com/books?id=ohxqDwAAQBAJ&dq=thaipusam+festival&pg=PT349.</संदर्भ> <ref name="">