थाइपुसम
| थाइपुसम
தைப்பூசம் | |
|---|---|
| समुदाय | हिन्दू दक्षिण भारत, श्रीलंका, सिंगापुर, मलेशिया, इंडोनेशिया, ऑस्ट्रेलिया, केन्या, रूस, मॉरिशस, फिजी। |
| प्रकार | हिन्दु |
| महत्व | Commemoration of Murugan's victory over Surapadman and his brothers. |
| तिथि | पहिल पूर्णिमा जे थाई महीना मे पड़ैत अछि। |
| २०२४ मे | 25 जनवरी गुरुवार |
| २०२५ मे | |
थाईपुसम या थाईपूसम ([Thaipusam] Error: {{Lang-xx}}: transliteration of latn script (help)) एक तमिल हिन्दू पर्व है जो के [[अमावास्या|पूर्णिमा] को मनाया जाता है थाई (जनवरी/फरवरी) केरऽ तमिल महीना, जे आमतौर पर पुष्य तारा के साथ मेल खाबै छै, जेकरा [[तमिल भाषा|तमिल] म॑ पुसम के नाम स॑ जानलऽ जाय छै ।
ई पर्व देवी पार्वती केरऽ पुत्र, मुरुगन (कार्टिकेय) क॑ वेल (एक दिव्य भाला) केरऽ अर्पण करै के किंवदंती के याद करै छै ताकि वू [[असुर] [ [Śūrapadmā|Surapadman]] एवं उनके भाइ। ईहो सामान्यतः मानल जाइत अछि जे थाइपुसम मुरुगनक जन्मदिन थिक ; यद्यपि किछु अन्य स्रोत सँ पता चलैत अछि जे वैकासी विसाकम केर तिथि जे वैकासी मास (मई/जून) पर पड़ैत अछि, मुरुगनक जन्मदिन थिक /murugan.org/research/duraiswamy-vaikasi-visakam.htm |access-date= ६ जनवरी २०११ |publisher=Murugan.org}}</ref>
थाइपुसम मुख्य रूप स॑ वू देशऽ म॑ देखलऽ जाय छै, जहां तमिल समुदाय केरऽ महत्वपूर्ण उपस्थिति छै जेना कि भारत, मलेशिया,[१] मॉरिशस,[२] दक्षिण अफ्रीका, फिजी, संयुक्त राज्य अमेरिका, पुनर्मिलन, इंडोनेशिया, थाईलैंड, म्यांमार, त्रिनिदाद आ टोबैगो , गुयाना, सूरीनाम, जमैका और अन्य भागों के [[कैरेबियन]
विश्व मे बहुत रास देश अछि जेना मलेशिया आ [[मॉरिशस] । भारत में एकर राज्य अवकाश [[तमिलनाडु] में। मलेशिया केरऽ कुछ राज्यऽ म॑ आरू मॉरिशस केरऽ राष्ट्रऽ म॑ ई सरकारी आरू बैंकऽ के छुट्टी भी होय छै ।
व्युत्पत्ति विज्ञान
[सम्पादन करी]थाईपुसम नाम थाई के तमिल महीना के नाम के पोर्टमैंट्यू छै, आरू तारक के नाम, पुसम, के तमिल प्रतिपादन के संस्कृत पुष्य। ई विशेष सितारा महोत्सव के दौरान अपन उच्चतम बिंदु पर रहैत अछि । तारा के नाम मलयालम में पूयाम अनुवादित अछि |
किंवदंती
[सम्पादन करी]| Part of a series on |
| Hinduism |
|---|
|
Practices
|
काण्ड पुराण के अनुसार,[३][४][५]
मुरुगन योग अनुशासन आ तप सँ जुड़ल देवता छथि, आ हुनकर अनुयायी द्वारा हुनका पूजन करय बला सभ केँ [[मोक्ष|मुक्ति] (आध्यात्मिक मुक्ति) अर्पित करबा मे सक्षम मानल जाइत छनि |[६]
- ↑ "मलेशिया : AllMalaysia.info", मूलसँ २०१७-०३-२३ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ६ जनवरी २०११।
|dead-url=प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता) - ↑ [http: . //www.tourism-mauritius.mu/discover/festivals .html "मॉरिशस महोत्सव, सांस्कृतिक आयोजन एवं सार्वजनिक अवकाश"], मॉरिशस पर्यटन प्राधिकरण, अन्तिम पहुँच २८ जनवरी २०१२।
|archive- url=प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता)[permanent dead link]< /ref> के साथ-साथ अन्य स्थानों जहाँ जातीय तमिल स्थानीय भारतीय प्रवासी आबादी के हिस्सा के रूप म॑ निवास करै छै जेना कि कनाडा, [[सिंगापुर] ],<ref>/festivals-events-singapore/cultural-festivals/thaipusam/ सिंगापुर मे थाइपुसम. - ↑ Dalal, Roshen (2014-04-18) (enमे). +मुरुगन+सुरपदमन&pg=PT1190 हिन्दू धर्म: एक वर्णमाला मार्गदर्शिका. पेंगुइन यूके. pp. 1190. आइएसबिएन 978-81-8475-277-9. https://books.google.com/books?id=zrk0AwAAQBAJ&dq=काण्ड+पुराणम +मुरुगन+सुरपदमन&pg=PT1190.< /ref> स्कंद पुराण के तमिल पुनरावृत्ति, तीन असुर (आकाशीय जीवों की एक जाति) नाम Surapadman, Tarakasuran, सिंगामुखन शिव के प्रायश्चित करने के लिये तप किया | देवता हुनका लोकनि केँ त्रिलोक पर विजय प्राप्त करबाक क्षमताक संग-संग अमरत्व सहित विभिन्न वरदान प्रदान केलनि | तत्पश्चात तीनू भाइ लोकनि देव के नाम सँ प्रसिद्ध आकाशीय देवता पर अत्याचार केलनि आ अपन-अपन क्षेत्र मे अन्याय आ अत्याचार के शासन शुरू केलनि | जखन देवता लोकनि शिव सँ सहायताक गुहार लगौलनि तखन ओ पाँच अतिरिक्त सिर प्रकट केलनि, आ ओहि मे सँ प्रत्येक सँ एकटा दिव्य चिंगारी निकलल | प्रत्येक चिंगारी एकटा बच्चा लड़का के रूप में विकसित भेल, जेकरा कृर्तिक (प्लेयड्स के व्यक्तिकरण) के नाम स जानल जाय वाला कुमारि सब द्वारा पोसल गेल छल | पार्वती द्वारा गला लगा लेलक तखन छह लड़का एक मे विलीन भ' गेल, आ छह माथक मुरुगनक जन्म भेल। पार्वती हुनका एकटा दिव्य भाला प्रदान केलनि, जे vel के नाम सँ जानल जाइत छल | वीरबाहु, हुनक प्रधान सेनापति, पूर्व के आठ भाई के संग संग देवता के बल के संग देवता असुर भाइ सब पर युद्ध केलनि | संघर्ष केरऽ अंतिम चरण म॑ मुरुगन न॑ सुरपदमान स॑ लड़लकै, जे देवता स॑ लड़ै लेली अपनऽ जादुई कला के प्रयोग करलकै । मुरुगन अपन दिव्य भालासँ असुरकेँ दू भागमे बाँटि देलक। अमरत्व भेटलाक बाद असुरक दू आधा भाग आमक गाछ मे परिणत भ' गेल आ पृथ्वी पर भारी पड़बाक इरादा सँ समुद्र दिस पाछू हटि गेल । देवता जखन गाछ के द्विभाजित केलक त असुर मोर आ मुर्गा मे बदलि गेल | मुरुगन न॑ मोर क॑ अपनऽ माउंट के रूप म॑ अपनाबै के फैसला करलकै, आरू मुर्गा क॑ अपनऽ झंडा के रूप म॑ लेबै के फैसला करलकै ।<ref>Belle, Carl Vadivella. मलेशिया में थाईपुसम. फ्लिपसाइड डिजिटल कंटेंट कंपनी इंक. आइएसबिएन 978- 981-4786-66-9. https://books.google.com/books?id=kB1qDwAAQBAJ&dq=thaipusam+Surapadman&pg=PT189.
- ↑ आकृति:उद्धरण पुस्तक
- ↑ आकृति:उद्धरण पुस्तक
- ↑ केशवपानी (2003-08-01). पूर्वी एशिया में उभरते भारत एवं भारतीय समुदाय. फ्लिपसाइड डिजिटल कंटेंट कंपनी इंक. आइएसबिएन 978-981-4517-60-7. https://books.google.com/books?id=ohxqDwAAQBAJ&dq=thaipusam+festival&pg=PT349.</संदर्भ> <ref name="">