सामग्री पर जाएँ

बालेन शाह

मैथिली विकिपिडियासँ, एक मुक्त विश्वकोश
बालेन शाह
बालेन्द्र शाह
नेपालक प्रधानमन्त्री
कार्यकाल
२०८२ चैत १३
राष्ट्रपतिरामचन्द्र पौडेल
पूर्वाधिकारीसुशीला कार्की (अन्तरिम)
संसद सदस्य, प्रतिनिधि सभा
कार्यकाल
२०८२ चैत १२
पूर्वाधिकारीकेपी शर्मा ओली
निर्वाचन क्षेत्रझापा ५
काठमाडौँक नगर प्रमुख
कार्यकाल
२०७९ जेठ १६  २०८२ माघ ४
Deputyसुनिता डङ्गोल
पूर्वाधिकारीविद्यासुन्दर शाक्य
उतराधिकारीसुनिता डङ्गोल (कार्यवाहक)
व्यैक्तिक विवरण
जन्म
बालेन्द्र शाह

(१९९०-०४-२७) २७ अप्रैल १९९० (उमर ३६)
काठमाडौँ, नेपाल
राजनैतिक दलराष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (२०८२–वर्तमान)
जीवनसाथीसविना काफ्ले (वि. २०१८)
बाल बच्चा
अभिभावकसभ
  • रामनारायण शाह
  • ध्रुवदेवी शाह
मातृ शिक्षा प्रतिष्ठानहिमालयन ह्वाइटहाउस इन्टरनेसनल कौलेज (बिई)
निट्टे मीनाक्षी इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी, कर्नाटक, भारत (एमटेक)
व्यवसाय
हस्ताक्षर
साङ्गीतिक करियर
शैली
सक्रियता वर्षवि. सं. २०६८–

बालेन्द्र शाह (जन्म २७ अप्रैल १९९०), जे लोकप्रिय रूपसँ बालेन नामसँ चिन्हल जाइत छथि, नेपालक राजनीतिज्ञ, संरचनात्मक इन्जिनियर आ र्‍यापर छथि। ओ सन् २०२६ सँ नेपालक प्रधानमन्त्रीक रूपमे सेवा करैत आबि रहल छथि। अपन पार्टीक २०२६क आम निर्वाचनमे भारी विजयक बाद ओ ई पद सम्हारलनि। ३६ वर्षक उमेरमे ओ विश्वक सभसँ कम उमेरक कार्यरत राज्य-नेता छथि। एहि सँ पहिने ओ सन् २०२२ सँ २०२६ धरि काठमाडौँक १५हम मेयरक रूपमे सेवा कयने छलाह, आ ई पद धारण करएवला पहिल स्वतन्त्र उम्मेदवार छलाह।

सन् २०२२क स्थानीय निर्वाचनमे शाह काठमाडौँक मेयर निर्वाचित भेलाह। अपन कार्यकालमे ओ फोहोर व्यवस्थापन आ यातायात व्यवस्थापनसम्बन्धी कतेको पहल शुरू कयलनि। हुनक प्रशासनकेँ अवैध रूपसँ बनायल संरचनाक भत्काएल, सुकुम्बासी बस्तीक व्यवस्थापन, आ सडक व्यापारीसभविरुद्ध कयल गेल कार्यवाही सन मुद्दासभपर आलोचना आ विवादक सामना सेहो करए पड़ल।

शाह सन् २०२५क जेनेरेशन जेड आन्दोलनक दौरान एकटा प्रमुख राजनीतिक व्यक्तित्वक रूपमे उभरलाह। जनवरी २०२६ मे ओ काठमाण्डूक मेयर पदसँ राजीनामा दऽ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (आरएसपी) मे शामिल भेलाह, आ २०२६क आम निर्वाचनमे पार्टीक प्रधानमन्त्री पदक उम्मेदवारक रूपमे प्रतिस्पर्धा कयलनि। ओ २०२६क आम निर्वाचनमे झापा-५ सँ पूर्व प्रधानमन्त्री के. पी. शर्मा ओलीके पराजित कयलनि, जकर बाद हुनक पार्टी सरकार गठन कयलक।

[][]

प्रारम्भिक जीवन

[सम्पादन करी]

बालेन्द्र शाहक जन्म २७ अप्रैल १९९० मे काठमाडौँक नरदेवी टोलमे भेल छल। ओ नेपालक पूर्वी तराईस्थित महोत्तरी जिल्लासँ मूल रूपेँ सम्बन्धित एकटा मैथिल परिवारमे जन्मलाह।[] ओ तीन भाइ-बहिनमे सभसँ छोट छथि। हुनक जेठ बहिन सुजाता शाह सेजेकन चित्रकार छथि, आ हुनक जेठ भाय कौशल शाह चार्टर्ड अकाउन्टेन्टक रूपमे काज करैत छथि। हुनक दिवंगत पिता डा. राम नारायण शाह नरदेवी आयुर्वेदिक अस्पतालमे आयुर्वेद चिकित्सक छलाह, जखन कि हुनक माता ध्रुवा देवी शाह धनुषा जिल्लाक गृहिणी छथि।[][]

हुनक परिवारक मूल महोत्तरी जिल्लाक एकटा गामसँ रहल अछि। राम नारायण शाहक राजधानीक अस्पतालमे नियुक्ति भेलाक बाद हुनक मातापिता महोत्तरीक एकडारासँ काठमाडौँ बसाइँ स’रि गेल छलाह।[]काठमाण्डूक मध्य भागक व्यस्त सड़कसभक नजिक बढ़ैत-बढ़ैत, शाह पहिने एकटा स्थानीय सरकारी विद्यालयमे पढ़लाह, आ दमे माध्यमिक शिक्षाक लेल एलायन्स एकेडेमीमे भर्ना भेलाह। सञ्चारमाध्यमक रिपोर्टसभक अनुसार, विद्यालयकालमे हुनकर सङ्गीतप्रति रुचि विकसित भेल।[]

किशोरावस्थामे ओ हिप-हप सङ्गीतप्रति आकर्षित भेलाह, आ नेपाली आ मैथिलीक मिश्रणमे अपन तुकबन्दीसभ लिखए लगलाह। परिवारक घरक सानो कोठामे ओ सामान्य कम्प्युटर माइक्रोफोनपर अपन आरम्भिक गीतसभ रेकर्ड करैत छलाह, जे ओ पहिने अपन मित्रसभसँ साझा करैत छलाह।[]

शाह अपन स्कूल लिभिङ सर्टिफिकेट एलायन्स एकेडेमी सँ पूरा केलनि आ १०+२ अध्ययनक लेल भी.एस. निकेतन हायर सेकेन्डरी स्कूल मे अध्ययन केलनि। बाद मे ओ पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय सँ सम्बन्धन प्राप्त हिमालयन ह्वाइटहाउस इन्टरनेशनल कलेज सँ सिभिल इन्जिनियरिङ मे ब्याचलर अफ इन्जिनियरिङ डिग्री प्राप्त केलनि।[]

स्नातकोत्तर अध्ययनक लेल ओ भारतक कर्नाटक स्थित निट्टे युनिभर्सिटी मे अध्ययन केलनि, जतय सँ ओ स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङ मे मास्टर अफ टेक्नोलोजी (एम.टेक) डिग्री प्राप्त केलनि। []

नेपाल घुरलाक बाद ओ काठमाडौं उपत्यकाक निर्माण परियोजनासभमे स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङक रूपमे काज केलनि। ओ पारम्परिक नेवा वास्तुकलाक संरक्षणप्रति सेहो रुचि व्यक्त केने छलाह।[१०]

बादमे ओ काठमाडौं विश्वविद्यालयमे नेवा सम्पदा संरचना संरक्षण आ पर्यटन विकास विषयमे अध्ययन करबाक लेल पीएचडी रिसर्च फेलो क रूपमे भर्ना भेलाह, मुदा राजनीतिक करियरक कारण ओ डिग्री पूरा नहि कऽ सकलाह।[११]

बाह्य जडीसभ

[सम्पादन करी]

सन्दर्भ सामग्रीसभ

[सम्पादन करी]
  1. "Kathmandu mayor Balen Shah who installed Greater Nepal map in office opposes Adipurush | Explained", Hindustan Times (अङ्ग्रेजीमे), १६ जून २०२३, अन्तिम पहुँच ९ सितम्बर २०२५
  2. "Amid Akhanda Bharat map row, KMC Mayor Balen Shah displays a map of 'Greater Nepal' at his office", myrepublica.nagariknetwork.com (अङ्ग्रेजीमे), ८ अगस्त २०२४, अन्तिम पहुँच ९ सितम्बर २०२५
  3. 1 2 "काठमाडौँका 'लेन'मा बालेन", nagariknews.nagariknetwork.com (नेपालीमे), अन्तिम पहुँच २०२६-०४-२५
  4. AFP and Anadolu, "Rapper-turned-politician Balen Shah's RSP heads for poll landslide in Nepal", Al Jazeera (अङ्ग्रेजीमे), अन्तिम पहुँच २०२६-०४-२५
  5. Ram, Anjali (२०२६-०३-१६), "'Balen is a born leader,' say family members of Nepal's PM-designate Balen Shah", The New Indian Express (अङ्ग्रेजीमे), अन्तिम पहुँच २०२६-०४-२५
  6. "'Balen' canes parties with the walking stick", kathmandupost.com (Englishमे), अन्तिम पहुँच २०२६-०४-२५
  7. "'Balen, come to your home village after win'", GorakhaPatra, अन्तिम पहुँच २०२६-०४-२५
  8. सत्याल, मनोज (२९ अप्रैल २०२२), "कालो चस्माभित्र लुकेका बालेन शाह", Setopati (en-USमे), मूलसँ २६ मई २०२२ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ मई २०२२
  9. "Nitte Meenakshi Institute of Technology", Nitte Education Trust, अन्तिम पहुँच २०२६-०३-१०
  10. "From Rap Star to Engineer to Young Mayor Demolishing Swaths of Kathmandu (Published 2023)" (अङ्ग्रेजीमे), २०२३-०५-१२, २०२५-१०-०५ कऽ मूल रूप सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२६-०१-२७ |dead-url= प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता)
  11. बेलवासे, अस्मिता (२६ मई २०२२), "काठमाडौँका 'लेन'मा बालेन", Nagarik News (नेपालीमे), मूलसँ २७ मई २०२२ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ मई २०२२