संयुक्त अधिराज्य
बृहत ब्रिटेन आ उत्तरी आयरलैन्डक युनाइटेड किङ्गडम United Kingdom | |
|---|---|
युनाइटेड किङ्गडम (गाढ हरिअर रङ्गमे) युरोपीय सङ्घक सम्बन्धमे देखाओल गेल (हल्का हरिअर रङ्ग मे) आ अन्य क्षेत्र युरोपक (गाढ़ स्लेटी) | |
| राजधानी र सभसँ पैघ सहर | लण्डन |
| आधिकारिक भाषासभ | अङग्रेजी वस्तुत:[२] |
| मान्यता प्राप्त आञ्चलिक भाषासभ | आएरिस, अल्स्टर स्कट्स, स्कटिस गैलिक , स्कट्स, वेल्स, कर्निस[३] |
| जातिगत समूहसभ | ८३% श्वेत ८.०६% दक्षिण एसिआई लोग ३.७% कारी २.७% मिश्रित ०.४% चीनी २.०% अन्य |
| धर्म | इसाइ धर्म |
| मूलवासी(सभ) | अङग्रेज, ब्रिटेन |
| सरकार | संसदीय लोकतन्त्र आ संवैधानिक राजशाही |
| चार्ल्स तेसर | |
| किअर स्टारर्म | |
| व्यवस्थापिका | संसद |
| हाउस अ'फ ल'र्ड्स | |
| हाउस अ'फ क'मन्स | |
| संवैधानिक राजतन्त्र | |
| १ मई १७०७ | |
| १ जनवरी १८०१ | |
| ६ दिसम्बर १९२२ | |
| क्षेत्रफल | |
• कुल | २,४४,८२० किमी२ (९४,५३० वर्ग माइल) (७८अम) |
• पानी (%) | 1.34 |
| जनसङ्ख्या | |
• २०२४ अनुमानित | ६,९२,८१,४३७ (२२अम) |
• २०२१ जनगणना | ६,६९,४०,५५९ (२०अम) |
• घनत्व | २५५.६ /किमी2 (६६२.० /वर्ग माइल) (५८अम) |
| कुल ग्राहस्थ उत्पादन (क्रय शक्ति समता) | २०२५ लगत |
• कुल | $२.६७९ ट्रिलियन (९०अम) |
• प्रति व्यक्ति | $६४,७५९[५] (३३अम) |
| कुल ग्राहस्थ उत्पादन (साङ्केतिक) | २०२५ लगत |
• कुल | $३.९५९ ट्रिलियन (६अम) |
• प्रति व्यक्ति | $५६,६६१[५] (२१अम) |
| गिनी (२०२१) | ३५.४[६] मध्यम · ३३अम |
| मानव विकास सूचकाङ्क (२०२३) | ०.९४६[७] धेरै उच्च · १३अम |
| मुद्रा | पाउण्ड स्टर्लिङ्ग[८] (GBP) |
| समय क्षेत्र | अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणिक समय+० (जिएमटी) |
| अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणिक समय+१ (बिएसटि) | |
| सडक प्रयोग | बामा[९] |
| टेलिफोन कोड | +४४ |
| इन्टरनेट डोमेन | .uk[१०] |
बृहत ब्रिटेन आ उत्तरी आयरल्यान्डक युनाइटेड किङ्गडम [११] (सामान्यतः युनाइटेड किङ्गडम, युके, UK, या ब्रिटेनक रूपमे जानल जाइत अछि)।[१२] एक विकसित देश छी जे महाद्वीपीय युरोपक पश्चिमोत्तर तट पर स्थित अछि । ई एक द्वीपीय देश थीक ।[१३][१४] ई ब्रिटिश द्वीप समूहमे फैलल अछि जहिमे ग्रेट ब्रिटेन, आयरल्यान्डक पूर्वोत्तर भाग आ कतेकौ छोट द्वीप शामिल अछि । उत्तरी आयरल्यान्ड, युकेक एकमात्र एहन हिस्सा छी जतेक एक स्थल सीमा अन्य राष्ट्र सँ छुबैत अछि आ एतेक आयरल्यान्ड युकेक पडोसी देश छी[१५][१६]। ई देशक सीमाक वाहेक, युके एटलान्टिक महासागर, उत्तरी सागर, इंङलिस च्यानल आ आयरिस सागर सँ घेरल अछि । सभ सँ पैग द्वीप, ग्रेट ब्रिटेन, च्यानल सुरुङ्गद्वारा फ्रान्स सँ जुडल अछि ।
युनाइटेड किङ्गडम एक संवैधानिक राजशाही आ एकात्मक राज्य छी जहिमे चार देश शामिल अछि: इङ्ल्यान्ड, उत्तरी आयरल्यान्ड, स्कटल्यान्ड आ वेल्स अछि ।[१७] ई एक संसदीय प्रणालीद्वारा सञ्चालित अछि जेकर राजधानी लण्डन छी जतेक सरकार बैठैत अछि, मुदा अहिमे तीन न्यागत राष्ट्रीय प्रशासन अछि, बेलफास्ट, कार्डिफ आ एडिनबर्ग, क्रमशः उत्तरी आयरल्यान्ड, वेल्स आ स्कटल्यान्डक राजधानी । जर्सी आ ग्वेर्नसे द्वीप समूह, जेकरा सामूहिक रूप सँ च्यानल द्वीप कहल जाएत अछि आ म्यान द्वीप (आयल फ म्यान), युकेक राजत्व निर्भरता अछि आ युकेक हिस्सा नै छी ।[१८] एहि वाहेक, युकेक चौदह समुद्रपार निर्भर क्षेत्र अछि,[१९] ब्रिटिश साम्राज्य, जे १९२२ मे अपने चरम पर छल, दुनियाक तकरीबन एक चौथाई क्षेत्रफलक घेरैत छल आ इतिहासक सब सँ पैग साम्रज्य छल । एकर पूर्व उपनिवेशसभक भाषा, संस्कृति आ कानूनी प्रणालीमे ब्रिटिश प्रभाव अखनो देखल जा सकैत अछि ।
इतिहास
[सम्पादन करी]• संघ सन्धि सँ पहिने
जखन युनाइटेड किङडम बनय वाला छल ओकर बस्ती क्रो-मैग्नन द्वारा लगभग ३०,००० साल पहिने सँ शुरू भेल लहर मे भेल छल.लगभग ११,५०० वर्ष पूर्व बर्फ केरऽ हटला के बाद सँ ई द्वीप पर लगातार आबादी छै । ई क्षेत्र केरऽ प्रागैतिहासिक काल के अंत तक ई आबादी बहुत हद तक इन्सुलर सेल्टिक नाम केरऽ संस्कृति सँ संबंधित मानलऽ जाय छै, जेकरामे ब्रिटोनिक ब्रिटेन आर गेलिक आएरल्याण्ड छेलै ।
ई. ४३ में शुरू भेल रोमन विजय आ दक्षिणी ब्रिटेन पर ४०० वर्षक शासनक बाद जर्मनिक एंग्लो-स्याक्सन बस्तीक आक्रमण भेल, जाहि सं ब्रिटोनिक क्षेत्र मुख्य रूप सं व्हेल्स, क'र्नव्हाल आ एंग्लो-स्याक्सन बस्तीक बादक चरण धरि हेन ओग्लेड (उत्तरी इंग्ल्याण्ड आ दक्षिणी स्क'टल्याण्ड भाग) में घटि गेल. एंग्लो-स्याक्सन द्वारा बसल अधिकांश क्षेत्र दसम शताब्दी में इंग्ल्याण्ड राज्य के रूप में एकीकृत भ' गेल.उत्तर-पश्चिम ब्रिटेन में गेलिक भाषी (आएरल्याण्ड के उत्तर-पूर्व सं जुड़ाव आ परंपरागत रूप सं ५म शताब्दी में ओतय सं पलायन केने मानल जाइत अछि)पिक्ट के संग एकजुट भ' ९म शताब्दी में स्क'टल्याण्ड राज्य के निर्माण केलक।
1066 में नार्मन्स उत्तर फ्रान्स सँ इंग्लैंड पर आक्रमण कएलनि। इंग्ल्यान्ड पर विजय प्राप्त केलाक बाद ओ व्हेल्स केर बड़का हिस्सा कब्जा कएलनि, आएरल्यान्ड केर बहुत हिस्सा फतह कएलनि आ स्क'टलैंड में बसबाक लेल निमंत्रण पेलनि, जेकरा संग ओ प्रत्येक देश में उत्तरी फ्रान्सीसी म'डल पर सामंतवादी प्रणाली आ नार्मन-फ्रान्सीसी संस्कृति लेलनि। एंगलो-नार्मन शासक वर्ग स्थानीय संस्कृतिसँ गहिरे प्रभावित भेल, मुदा अंततः ओहिसँ मिलजुल कए समाहित भ' गेल। पश्चात् मध्ययुगीन अंग्रेजी राजा सभ व्हेल्स केर विजय पूर्ण कएलनि आ असफलतापूर्वक स्क'टलैंड केर अधिग्रहण केर प्रयास कएलनि। 1320 के आर्ब्रॉथ घोषणा में अपन स्वतंत्रता केर पुष्टि करैत, स्क'टलैंड तत्पश्चात् अपन स्वतंत्रता बनौलक रखलक, यद्यपि अंग्रेजी संग लगभग निरंतर संघर्ष में।
1215 में, म्याग्ना कार्टा पहिल दस्तावेज़ छल जे इ कहलक जे ककरो सरकार कानून सँ ऊपर नहि अछि आ नागरिक सभक अधिकार सभ जे हुनका सुरक्षा करैत अछि।
जनसंख्या
[सम्पादन करी]संयुक्त अधिराज्य जनगणना २०२१ अनुसार संयुक्त अधिराज्यक जनसंख्या ६,७०,२६,२९२ छल।
हावा पानी
[सम्पादन करी]सन्स र्भ सामग्याण्ड भ
[सम्पादन करी]- ↑ ई वास्तविक राष्ट्रगान थीक आ कतेकौ एनी देशक शाही गान सेहो थीक ।
- ↑ दैनिक कार्य सभक लेल अंग्रेजी स्थापित भाषा बनि गेल अछि । (वेल्स मे वेल्स भाषा परिषद पर रोजमर्राक प्रशासकीय कार्यसभ आ' व्यापार मे अङग्रेजी आ' वेल्स भाषाक बराबरीक इस्तेमालक कानूनी जिम्मेदारी देल गेल अछि ।". "Welsh Language Act 1993", जनसूचना कार्यालय, अन्तिम पहुँच ३ सितंबर २००७।. अही तरहे गैलिक परिषद के स्कॉटिश गैलिक के स्कॉटलैंड मे अंग्रेजीक बराबर स्थान और सम्मान दियएबाक जिम्मेदारी भेटल अछि । "Gaelic Language (Scotland) Act 2005", जनसूचना कार्यालय, अन्तिम पहुँच ९ मार्च २००७।
|dateformat=प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता) - ↑ ("European Charter for Regional or Minority Languages", Scottish Executive, मूलसँ २००८-१०-१२ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २३ अगस्त २००७।
|dead-url=प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता);|dateformat=प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता)) एकरो देखु Languages in the United Kingdom. - ↑ "United Kingdom population by ethnic group", United Kingdom Census 2001, Office for National Statistics, २००१-०४-०१, मूलसँ २००३-१२-२१ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २००९-०४-१५।
- 1 2 "Report for Selected Countries and Subjects", World Economic Outlook Database, International Monetary Fund, अप्रैल २०१६, अन्तिम पहुँच १५ अप्रैल २०१६।
- ↑ "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)", Eurostat Data Explorer, अन्तिम पहुँच ११ नवम्बर २०१५।
- ↑ "2015 Human Development Report", १४ दिसम्बर २०१५, अन्तिम पहुँच १४ दिसम्बर २०१५।
- ↑ युरो अधिकांश दुकान सभ मे स्वीकर कएल जाएत अछि ।
- ↑ British dependencies drive on the left except for ब्रिटिश हिंद महासागर क्षेत्र and जिब्राल्टर.
- ↑ ISO 3166-1 alpha-2 कहैत अछि जे ई GB होयबाक चाही, लेकिन सामान्यत: .gb केरि प्रयोग नहि होइत अछि । .eu डोमेनक प्रयोग यूरोपीय संघक सदस्य देस सभक संथश मिलि के कयल जाइत अछि ।
- ↑ हेल्स ह ाईटेड किङ्गडमर निर्भरता में, क्षएरल्याण्ड या अल्पसंख्यक भाषार भक लेल यूरोपीय प्राधिकक'टल्याण्डराे न्य भाषा सभक आधिकारिक तौर पर असल स्वँ शीय (क्षे ्रीय) भाषा न्भ क रू' मे मन्'ता देल गेन् अछि । अहि सर मे से प्रत्ि क मे बेनक आधिका'िक नाम निम्नलिखित अछि:
- ↑ देखीे
- ↑ "Encyclopaedia Britannica", अन्तिम पहुँच २००७-०९-२५, "Island country located off the north-western coast of mainland Europe"
- ↑ "Countries within a country", www.number-10.gov.uk, मूलसँ २००८-०९-०९ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २००७-०६-१३, "Countries within a country"
- ↑ httpww.ukinvest.gov.uk/ङorthern-Ireland्हेल्स B-list.html
- ↑ http:/्क'टल्याण्डegraph.co.u/news/uknews/2455710/Border-checks-between-Britain-and-Iेeland-proposed.html
- ↑ "The Countries of the UK", www.statistics.gov.uk, मूलसँ २९ मार्च २००२ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १० अक्टूबर २००८।
|dateformat=प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता) - ↑ "Key facts about the United Kingdom", Government, citizens and rights, Directgov, मूलसँ २०१२-१०-१५ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २००८-०६-२६, "The full title of this country is 'the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'. 'The UK' is made up of England, Scotland, Wales and Northern Ireland. 'Great Britain' (or just 'Britain') does not include Northern Ireland. The Channel Islands and the Isle of Man are not part of the UK."
|dead-url=प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता) - ↑ "FCO global network", FCO in Action, Foreign and Commonwealth Office, मूलसँ २००८-०३-३१ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २००८-०६-२६।
बाह्य जडीसभ
[सम्पादन करी]संयुक्त अधिराज्यक सम्बन्धमे विकिपिडियाक भातृ योजनासभमे ताकी:
| परिभाषा विकिस्नरीसँ | |
| पाठ्यपुस्तक विकिपुस्तकसँ | |
| उद्घरण विकिउद्रघरणसँ | |
| स्रोत पदसभ विकिस्रोतसँ | |
| चित्र आ मिडीया कमन्ससँ | |
| समाचार विकिसमाचारसँ | |
| सिखैवाला स्रोतसभ विकिभर्सिटीसँ |