चण्डीगढ
चण्डीगढ | |
|---|---|
चण्डीगढमे रहल खुला हाथ स्मारक | |
| उपनाम: सुन्दर सहर | |
भारतक नक्सामे चण्डीगढ | |
| देश | भारत |
| क्षेत्र | उत्तर भारत |
| केन्द्र शासित प्रदेश/सहर | चण्डीगढ |
| स्थापना | १ नवम्बर १९६६ |
| सरकार | चण्डीगढ |
| सरकार | |
| • केन्द्र शासित प्रदेशक प्रशासक | शिवराज पाटिल |
| • मेयर | हरफुल चन्द्र कल्याण |
| • कमिसनर | विवेक प्रताप सिंह |
| क्षेत्रफल | |
| • सहर केन्द्र शासित प्रदेश | ११४ किमी२ (४४ वर्गमाइल) |
| • क्रम | ३३ |
| उन्नतांश | ३५० मिटर (११५० फिट) |
| जनसङ्ख्या | |
| • सहर केन्द्र शासित प्रदेश | १०५४६८६ |
| • क्रम | २९अम |
| • घनत्व | ९३००/वर्ग किमी (२४०००/वर्ग माइल) |
| • महानगर | ९६०७८७ |
| [२] | |
| भाषा | |
| • आधिकारिक[३] | अङ्ग्रेजी,[४] हिन्दी भाषा, पञ्जाब |
| समय क्षेत्र | युटिसी+५:३० (भारतीय मानक समय) |
| पिन | १६०xxx |
| टेलिफोन कोड | ९१-१७२-XXX XXXX |
| आइएसओ ३१६६ सङ्केत | IN-CH |
| सवारी दर्ता | CH-01 सँ CH-04 |
| एचडिआई | ०.८९२ |
| एचडिआई श्रेणी | बहुत उच्च |
| साक्षरता | ८१.९ |
| वेबसाइट | chandigarh.nic.in |
| चण्डीगढ सहर चण्डीगढ केन्द्र शासित प्रदेशक पूर्ण क्षेत्र ओकटने अछि | |
चण्डीगढ, (पञ्जाबी: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) भारतक एकटा केन्द्र शासित प्रदेश छी, जे दुई राज्य, पञ्जाब आ हरियाणाक राजधानी सेहो छी । एकर नामक अर्थ छी चण्डीक किला । ई हिन्दू देवी दुर्गाक एकटा रूप चण्डिका आ चण्डीक एकटा प्रसिद्ध मन्दिरक कारण राखल गएल अछि । ई मन्दिर अखनो अहि सहरमे अवस्थित अछि ।[५] ई शहरके सिटी अफ ब्युटिफुल सेहो कहल जाएत अछि । चण्डीगढ राजधानी क्षेत्रमे मोहाली, पञ्चकुला आ जिरकपुर आबैत अछि, जेकर सन् २००१ क जनगणना अनुसार जनसङ्ख्या ११,६५,१११ (१ करोड १६ लाख) रहल अछि । भारतक लोकसभामे प्रतिनिधित्व करैक लेल एकटा सिट आरक्षित कएल गेल अछि । वर्तमान सोलहम लोकसभामे भारतीय जनता पार्टीक श्रीमति किरण खेर यतयसँ सांसद चुनल गएल अछि ।[६]
इतिहास
[सम्पादन करी]
ब्रिटिश भारतक विभाजन पश्चात सन् १९४७ मे पञ्जाब राज्यके भारत आ पाकिस्तान करि दुई भागमे बाँटल गएल छल । अहि संगे राज्यक पुरान राजधानी लाहोर पाकिस्तानक भागमे घसकाएल गएल छल । आब भारतीय पञ्जाबके एकटा नयाँ राजधानीक आवश्यकता देखाएल । पूर्व स्थित सहरसभके राजधानीमे रुपान्तरित करैमे बहुतेक कठिनाई भएल छल जेकर फलस्वरूप एकटा नयाँ योजनाबद्ध राजधानी सहरक निर्णय कएल गेल तथा सन् १९५२ मे ई सहरके निर्माण करैक निर्णय कएल गेल । ।[७]
आर्थिक अवस्था
[सम्पादन करी]| ई लेख एखन अपूर्ण अछि। अहाँ एकरा पैग बना विकिपिडियाक सहायता कऽ सकैत छी। |
भूगोल
[सम्पादन करी]खेलकुद
[सम्पादन करी]चित्र दीर्घा
[सम्पादन करी]- पञ्जाब तथा हरियाणा उच्च न्यायालय
- सचिवालय भवन
- रक गार्डेन
- रोज गार्डेन
सन्दर्भ सामाग्री
[सम्पादन करी]- ↑ "Provisional Population Totals, Census of India 2011; Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above", Office of the Registrar General & Census Commissioner, India, अन्तिम पहुँच २६ मार्च २०१२।
- ↑ "http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/prov_results_paper2_indiavol2.html", Office of the Registrar General & Census Commissioner, India, अन्तिम पहुँच २६ मार्च २०१२।
- ↑ "Report of the Commissioner for linguistic minorities: 47th report (July 2008 to June 2010)", Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India, पृ: 122–126, अन्तिम पहुँच १६ फरबरी २०१२।
- ↑ "Government of India official source on languages", Government of India, मूलसँ ८ मार्च २०१४ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १४ जून २०१४।
|dead-url=प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता) - ↑ आधिकारिक सरकारी वेवसाइट
- ↑ भारतीय चुनाव आयोगको अधिसूचना, नयाँ दिल्ली
- ↑ "Archive copy", मूलसँ २०११-०७-२१ मे सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१६-०५-२७।
|dead-url=प्यारामिटर ग्रहण नहि कएल (सहायता)
वाह्य लिङ्कसभ
[सम्पादन करी]| विकिमिडिया कमन्समे चण्डीगढसँ सम्बन्धित मिडिया अछि। |
चण्डीगढ विकिभोएज सँ यात्रा सहयोगी- चण्डीगढ प्रशासन आधिकारिक वेवसाइट
- चण्डीगढ पर्यटन
- चण्डीगढ पुलिस सङ्ग्रहित २०१४-११-०२ वेब्याक मेसिन
- चण्डीगढ जिला न्यायालय सङ्ग्रहित २००७-०१-२२ वेब्याक मेसिन