अहमदाबाद

मैथिली विकिपिडियासँ, एक मुक्त विश्वकोश
Jump to navigation Jump to search
अहमदाबाद
અમદાવાદ
Ahmedabad
अमदाभाद
महानगरीय क्षेत्र
अहमदाबादक प्रसिद्द स्थलसभ
अहमदाबादक प्रसिद्द स्थलसभ
अहमदाबाद गुजरातपर अवस्थित
अहमदाबाद
अहमदाबाद
निर्देशाङ्क: २३°०२′उत्तर ७२°३५′पूर्व / २३.०३° उत्तर ७२.५८° पूर्व / 23.03; 72.58निर्देशाङ्क: २३°०२′उत्तर ७२°३५′पूर्व / २३.०३° उत्तर ७२.५८° पूर्व / 23.03; 72.58
देश  भारत
राज्य गुजरात
जिला अहमदाबाद
स्थापना सुल्तान अहमद साह प्रथम
नामकरण अहमदसाह
सरकार
 • प्रकार मेयर परिषद
 • अङ्ग अहमदाबाद नगरपालिका सङ्गठन
 • मेयर मिनाक्षी पटेल (बिजेपी)
 • कार्यकारी मेयर बिपिन सिक्का
 • नगर प्रमुख डि. थारा
क्षेत्रफल[१]
 • महानगरीय क्षेत्र ४६४.१६ किमी (१७९.२१ वर्गमाइल)
उँचाई[२] ५३ मिटर (१७४ फिट)
जनसङ्ख्या (२०११)[३]
 • महानगरीय क्षेत्र ५५,७०,५८५
 • क्रम ५अम
 • घनत्व १२०००/किमी (३१०००/वर्ग माइल)
 • मेट्रो[४] ६३,५२,२५४
मूलवासी नाम अहमदाबादी/अमदाभादी
समय क्षेत्र भारतीय मानक समय (युटिसी+५:३०)
पोस्टल कोड ३८० 0XX
टेलिफोन कोड ०७९
गाडी दर्ता GJ-1,GJ-18,GJ-27,GJ-28
लैङ्गिक अनुपात १.११[५] /
साक्षरता दर ८९.६२
भाषासभ गुजराती, हिन्दीअङ्ग्रेजी
स्रोत: भारतक जनगणना[६]


अहमदाबाद वा अमदाभाद (सुनीi/ˈɑːmdəbɑːd/; गुजराती उच्चारण: [ˈəmdɑːvɑːd]) भारतक गुजरात प्रदेशक सबसँ पैग शहर आ पुरान राजधानी छी । ई अहमदाबाद जिलाक मुख्यालय आ गुजरात उच्च न्यायालयक सदन छी । समस्त भारतक पैग नगरसभमे छठम आ सातम सभसँ पैग महानगरीय क्षेत्र छी । ६३ लाखको जनसङ्ख्या भेल ई शहर, साबरमती नदीक किनारमे अवस्थित अछि । पहिने गुजरातक राजधानी याह रहल छल बादमे राजधानी गान्धीनगरमे स्थानान्तरण कएल गेल । अहमदाबादके कर्णावती क नामसँ सेहो जानल जाइत अछि । ई शहरक आधारशिला सन् १४११ मे बैसाएल गेल छल । ई शहरक नाम सुलतान अहमद शाहक नाममे राखल गेल अछि ।

इतिहास[सम्पादन करी]

अहमदाबादक नाम सुल्तान अहमद शाहक नाममे राखल गेल अछि । सुल्तान अहमद शाहद्वारा ई शहरक स्थापना सन् १४११ मे केनए छल । ई शहरके भारतक म्यानचेस्टर सेहो कहल जाइत अछि । वर्तमान समयमे, अहमदाबाके भारतक गुजरात प्रान्तक आर्थिक राजधानी होमएक संगे एकटा प्रमुख उद्योगिक शहरक रूपमे चिनहल जाइत अछि ।

ऐतिहासिक रूपमे, भारतीय स्वतन्त्रता सङ्घर्षक समयमे अहमदाबाद प्रमुख आधार शिविर रहल छल । याह शहरमे महात्मा गान्धी साबरमती आश्रमक स्थापना केनए छल आ भारतीय स्‍वतन्त्रता सङ्घर्षमे जुड़ल बहुतेक आन्‍दोलनक शुरुवात सेहो याह ठामसँ भेल छल । अहमदाबाद बुनाईक लेल सेहो बहुतेक प्रसिद्ध अछि । एकर साथ ई शहर व्यापार आ वाणिज्य केन्द्रक रूपमे विकसित भ रहल अछि । अङ्ग्रेजी शासनक अवधिमे, ई ठामके फौजी मुख्यालयक रूपमे प्रयोग कएल जाइत छल ।

भूगोल[सम्पादन करी]

पश्चिम भारतमे अवस्थित ई शहर, समुद्र सतहसँ १७४ फिटक उचाईमे अवस्थित अछि । शहरमे दुईटा ताल अछि- कङ्करिया आ वस्त्रापुर ताल । साबरमती नदी गर्मीक मौसममे सुखैक कारण, नदीक ठाममे साफ माटि रहैत अछि । वर्षाक महिना वाहेक पुरे साल गर्मीक माहौल रहैत अछि । गर्मी मौसममे सबसँ उच्च तापमान ४७ डिग्री आ जाड़क समयमे कममे ५ डिग्री तापमान पहुँचैत अछि ।

प्रशासन[सम्पादन करी]

अहमदाबाद नगरपालिका निगम ई शहरके देख रेखक काम करैत अछि आ किछ भाग औडाद्वारा प्रशासित अछि ।

यातायात[सम्पादन करी]

हवाई मार्ग-

एतय सरदार वल्लभभाई पटेल विमानस्थल अछि । ई प्रमुख भारतीय शहरसभक साथ साथे विदेशसभक शहरसभके जोडैत अछि जेना कोलम्बो, मसकट, लण्डनन्यू योर्क शहर

रेल मार्ग-

अहमदाबाद स्टेशन देशके लगभग सब प्रमुख स्‍टेशसभसँ सीधा जुडल अछि ।

सडक मार्ग-

अहमदाबादक दूरी मुम्‍बईसँ लगभग ५४५ किलोमिटर तथा राष्ट्रिय राजधानी दिल्‍लीसँ ८७३ किलोमिटर अछि । एतय मुम्‍बईसँ बसद्वारा सेहो जाएल जा सकैत अछि ।

पर्यटन स्थल[सम्पादन करी]

अहमदाबादमे भ्रमण कर लायक बहुतेक स्थलसभ अछि । एहिमे किछ आधुनिक अछि आ किछ पौराणिक सेहो अछि ।

काङ्करिया ताल[सम्पादन करी]

ई तालक निर्माण कुतुब-उद्-दीनद्वारा सन् १४५१ मे कराएल गेल छल । वर्तमान समयमे अहमदाबादक निवासीसभक बीच ई ठाम सबसँ बेसी प्रसिद्ध अछि । ई तालक चारोदिस बगैचा लगाएल गेल अछि । तालक मध्य भागमे बहुतेक सुन्दर सुन्दर द्वीप महल अछि । जतय मुगल कालक समय नूरजहांजहांगीर प्रायजसो घुमफिर करै लेल आबैत छल ।

सन्दर्भ सामग्रीसभ[सम्पादन करी]

  1. "Amdavad City Profile", egovamc.com, Ahmedabad Municipal Corporation, अभिगमन तिथि ४ जून २०१५ 
  2. mhupa.gov.in/ray/csmc_ppt/6th-csmc-Ahmedabad-AHP.pdf
  3. "Cities having population 1 lakh and above", The Registrar General & Census Commissioner, India, अभिगमन तिथि २६ जुलाई २०१४ 
  4. "Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above", The Registrar General & Census Commissioner, India, अभिगमन तिथि २६ जुलाई २०१४ 
  5. "Distribution of Population, Decadal Growth Rate, Sex-Ratio and Population Density", 2011 census of India, Government of India, अभिगमन तिथि २१ मार्च २०१२ 
  6. "Ahmadabad (Ahmedabad) District : Census 2011 data", census2011, अभिगमन तिथि २८ मई २०१४ 

बाह्य लिङ्कसभ[सम्पादन करी]


एहो सभ देखी[सम्पादन करी]