औरङ्गाबाद, महाराष्ट्र

मैथिली विकिपिडियासँ, एक मुक्त विश्वकोश
Jump to navigation Jump to search
औरङ्गाबाद
اورنگاباد
Aurangabad, Maharashtra
महानगरीय क्षेत्र
बीबीक मकबरा औरङ्गाबाद
बीबीक मकबरा औरङ्गाबाद
औरङ्गाबाद is located in महाराष्ट्र
औरङ्गाबाद
औरङ्गाबाद
निर्देशाङ्क: १९°५३′उत्तर ७५°१९′पूर्व / १९.८८° उत्तर ७५.३२° पूर्व / 19.88; 75.32निर्देशाङ्क: १९°५३′उत्तर ७५°१९′पूर्व / १९.८८° उत्तर ७५.३२° पूर्व / 19.88; 75.32
देश भारत
राज्य महाराष्ट्र
क्षेत्र मराठवाडा
जिला औरङ्गाबाद
क्षेत्रफल
 • महानगरीय क्षेत्र ३०० किमी (१०० वर्गमाइल)
जनसङ्ख्या (२०११)
 • महानगरीय क्षेत्र ११,७१,३३०
 • क्रम ३१
 • घनत्व ३९००/किमी (१००००/वर्ग माइल)
 • शहरी १७,१०,२८५
 • मेट्रो ११,८९,३७६
भाषासभ
 • आधिकारिक मराठी, हिन्दी, उर्दु
समय क्षेत्र भारतीय मानक समय (युटिसी+५:३०)
डाक कोड ४३१ XXX
टेलिफोन कोड ०२४०
गाडी दर्ता MH 20


औरङ्गाबाद भारतक महाराष्ट्र राज्यक एक महानगर छी । अजन्ता गुफाएलोरा गुफा विश्व सम्पदा क्षेत्रमे सूचीवद्ध भेला कारणसँ ई एक महत्वपूर्ण पर्यटक केन्द्र छी । औरङ्गाबाद शहर एक प्रमुख उद्योगिक शहर तथा शिक्षाक केन्द्र छी । ई एक जिला तथा क्षेत्रीय मुख्यालय सेहो छी । औरङ्गाबाद विश्‍वमे बौद्ध गुफा अजन्‍ता आ एलोरा गुफाक कारण प्रसिद्ध अछि । ई गुफासभक निर्माण २०० ईसा पूर्व सँ ६५० ईसा पूर्वमे भेल छल ।

मध्‍यकलमे औरङ्गाबाद भारतमे अपन महत्‍वपूर्ण स्‍थान राखैत अछि । औरङ्गजेब अपन जीवनको उत्तरार्द्ध एतय व्‍य‍तीत केनए छल आ औरङ्गजेबक मृत्‍यु सेहो याह स्थानमे भेल छल । औरङ्गजेबक पत्‍नी रबिया दुरानीक मकबरा एतय अवस्थित अछि । ई मकबराक निर्माण ताजमहलक प्रेरणासँ लेल गेल अछि । ताहिकारण एकरा पश्चिमक ताजमहल सहो कहल जाइत अछि ।

पर्यटन स्थल[सम्पादन करी]

बी‍बीक मकबरा[सम्पादन करी]

ई सुन्दर इमारतके स्‍थानीय लोक ताजमहलक जुड़वा रुप मानैत अछि। मुदा बाहरक लोकसभ एकरा ताजमहलक गलत नक्कल मानैत अछि । एकरा औरङ्गजेबक बेटा आजमशाह अपन माता रबिया दुर्रानीक यादमे बनेनाए छल । ई इमारत अखनो पूर्णत: सुरक्षित अवस्‍थामे अछि । याह शहरमे दोसर भवन अछि जकरा सुनहरी महल कहल जाइत अछि ।

पनचक्‍की[सम्पादन करी]

ई पनचक्‍कीक निर्माण राजा मलिक अम्बरद्वारा कराएल गेल अछि । ई पनचक्‍कीमे पानि ६ किलोमिटरक दूरीसँ माटिक पाइपसँ आबैत छल । एकर च्याम्बरमे लोहाक पङ्खा घुमैत छल जाहिसँ ऊर्जा उत्‍पन्‍न होइत छल । ई ऊर्जाक उपयोग आटाक मिलके चलानमे कएल जाइत छल । ई मिलमे तीर्थयात्रीसभक लेल अनाज पिसल जाइत छल । याह स्‍थानमे कुम नदीक बामा तटमे बाबा शाह मुसाफिरक मजार अछि । औरङ्गजेब बाबा शाहको बहुत आदर करैत छल । ई मकबरा लाल रङ्गक साधारण पत्‍थरसँ बनाएल गेल छल । ई मकबरा सन्तक सादगीक प्रतीक छी ।

ध्‍वंस अवशेष[सम्पादन करी]

औरङ्गाबाद शहरमे बहुतेक दरवाजासभ कऽ अवशेष अखनो बाँकी अछि । ई ध्‍वंस अवशेषसभमे दिल्‍ली, जालान, पैठान तथा मक्‍क रा॓शन दरवाजा शामिल अछि । ई वाहेक बहुते भवनसभक अवशेष सहो अछि । नकोन्डा दरबार, किला अर्क तथा दामरी महल आदिक अवशेष एतय अछि ।

पूजास्‍थल[सम्पादन करी]

पुरानो शहरमे फैलल ई मस्जिद आ दरगाह लगातार उपयोगमे आबैक करण बढिया अवस्‍थ‍ामे अछि । ई भवनसभमे जामा मस्जिद प्रमुख अछि जे निजाम आ मुगल दुनूक शासन कालमे अपन महत्‍व राखैत छल । जामा मस्जिद वाहेक शाह गञ्ज मस्जिद, चौकीक मस्जिद (ई मस्जिदक निर्माण औरङ्गजेबक काकाद्वारा कराएल गेल छल) आदि इमारतसभ सहो देख योग्‍य अछि । शहरक उत्तरमे पीर इस्‍लामक दरगाह अछि । ई दरगाहमे औरङ्गजेबक शिक्षकक समाधि अछि ।

बानी बेगम बाग[सम्पादन करी]

ई सुन्दर बाग औरङ्गाबादसँ २४ किलोमिटर दूर अवस्थित अछि । ई बागमे बनल बेगमक समाधि बनल अछि । बानी बेगम औरङ्गजेबक पत्‍नी छल । ई मकबरमे भव्‍य गुम्बद अछि । ई मकबरा डेक्‍कन प्रभावित मुगल वास्‍तुशैलीक सुन्दर नमूना छी ।

औरङ्गाबादक गुफासभ[सम्पादन करी]

ई गुफासभ शहरसँ किछ किलोमिटर दूर उत्तरमे अवस्थित अछि । ई गुफासभमे बौद्ध धर्म सम्बन्धित चित्रकरी कएल गेल अछि । एतय कुल दस गुफासभ अछि जे कि पूर्व आ पश्‍िचमी भागमे बटल अछि । ई गुफासभमे चौथी गुफा सबसँ पुरान छी । ई गुफाक बनावट हिनयान सम्‍प्रदायसँ सम्बन्धित वास्‍तुशैलीमे कएल गेल अछि । ई गुफासभमे जातिक कथासभ सम्बन्धित चित्रकरी कएल गेल अछि । गुफामे बुद्धके एक जैन तीर्थङ्करक रुपमे दर्शाएल गेल अछि ।

सन्दर्भ सामग्रीसभ[सम्पादन करी]

बाह्य जडीसभ[सम्पादन करी]


एहो सभ देखी[सम्पादन करी]